150 lat historii to także 150 okazji do dzielenia się wiedzą. W jubileuszowym cyklu 150 ciekawostek finansowych znajdą się interesujące fakty, finansowe ciekawostki a także troszkę informacji z historii bankowości.
Seria 1
- Najstarsze pieniądze na świecie - pierwsze monety powstały w Lidii w VII w.p.n.e. Były z elektrum - stopu złota i srebra.
- Bank spółdzielcze mają 150 lat historii - pierwsze powstały w Niemczech w XIX w., by wspierać lokalnych przedsiębiorców i rolników - zgodnie z zasadą "miejscowy pieniądz na miejscowe potrzeby".
- Karty płatnicze zmieniły sposób płacenia - pierwsza karta kredytowa powstała w 1950r. w USA.
- Pieniądze papierowe w Europie - w Europie pojawiły się w XVIIw., choć w Chinach były używane już w IX w.
- Banknoty mają różne rozmiary - różnią się nie tylko wartością i kolorem, ale też wymiarami.
Seria 2
- Najdroższa moneta świata – Złota moneta zwana „Double Eagle” – Podwójny Orzeł, wybita w 1933 roku przez mennicę Stanów Zjednoczonych, wylicytowana w roku 2021 za kwotę 19 milionów dolarów.
- Banki przechowują nie tylko pieniądze – Współczesne banki to także centra oszczędności, kredytów, inwestycji i usług cyfrowych.
- Historia kredytu – ma swój początek w starożytności, jeszcze przed wynalezieniem pieniądza. Kredyty polegały na użyczaniu elementów majątku, które miały zostać oddane z nawiązką. Z czasem zaczął kształtować się tzw. pieniądz pierwotny, czyli dobra konsumpcyjne – np. sól czy zboże.
- Pierwsze bankomaty – Pojawiły się w 1967 r. w Londynie, umożliwiając klientom szybki dostęp do gotówki. Jego twórca po latach przyznał, że inspiracją do zaprojektowania bankomatu była … maszyna wydająca gumy do żucia.
- Inflacja zmienia wartość pieniędzy – 100 zł dzisiaj ma inną siłę nabywczą niż 100 zł 20 lat temu.
Seria 3
- Najczęściej fałszowane banknoty – to 20 i 50 euro – na te nominały przypadło ponad 75% wszystkich wycofanych falsyfikatów.
- Pierwsze ubezpieczenia – wzmianki sięgają do czasów starożytności. Już za czasów Hammurabiego (ok. 2 tys. lat p.n.e.) znane były umowy uczestników karawan na Bliskim Wschodzie, w których zobowiązywali się pokrywać ewentualne szkody poniesione przez każdego z nich. Na uwagę zasługuje instytucja prawna zwana pożyczką morską stosowana w starożytnej Grecji i w Rzymie. Była przeznaczona na sfinansowanie wyprawy morskiej.
- Bitcoin – to pierwsza i najbardziej znana kryptowaluta, czyli forma cyfrowego pieniądza, która została zaprojektowana do działania jako środek wymiany niezależny od tradycyjnych systemów bankowych, która została wprowadzona w 2009 r.
- Początki skarbonki – Najstarsze znalezisko skarbonki na Zachodzie pochodzi z II wieku p.n.e. z greckiej kolonii Priene w Azji Mniejszej i przedstawia kształt miniaturowej greckiej świątyni z otworem w przyczółku. Najwcześniejsze znane pojemniki na pieniądze w kształcie świnki pochodzą z XII wieku i pochodzą z wyspy Jawa.
- Bank centralny – odgrywa zasadniczą rolę. Pełni trzy podstawowe funkcje: banku emisyjnego, banku banków, centralnego banku państwa.
Seria 4
- Pierwsze kroki w oszczędzaniu – 1 stycznia 1920 r. działająca zaledwie od 11 miesięcy Pocztowa Kasa Oszczędności rozpoczęła zbieranie wkładów pieniężnych.
- Pieniądze a psychologia – Więcej wydajemy płacąc kartą niż gotówką – psychologicznie jest to „mniej bolesne” niż fizyczne oddawanie banknotów.
- Największy banknot świata – 100 000 filipińskich peso, wydany w 1998 r., był głównie kolekcjonerski. Wymiary 355,6 mm długości i 215,9 mm wysokości. Wydrukowany dla upamiętnienia setnej rocznicy odzyskania niepodległości Filipin po wiekach rządów Hiszpanii.
- Historia giełdy – Pierwsza giełda powstała w XVII-wiecznym Amsterdamie.
- Złoto jako pieniądz – Od wieków uznawane za stabilną wartość i środek wymiany, nadal jest rezerwą banków centralnych.
Seria 5
- Jaki był najwyższy nominał w historii Polski? 2.000.000 złotych. Banknot ten wprowadzono do obiegu w 1992 roku (przed denominacją w 1995 roku).
- Kiedy wydano banknot 500 zł? Narodowy Bank Polski wprowadził banknot o nominale 500 zł 10 lutego 2017 roku.
- Andrzej Heidrich jest autorem wielu serii banknotów takich jak: „Wielcy Polacy”, w obiegu 1975-1996, „Władcy Polscy” w obiegu od 1995 roku do dzisiaj oraz wiele innych, które z różnych powodów nie były emitowane.
- Pieniądze mobilne – w Kenii płatności mobilne stały się popularniejsze niż gotówka – a wszystko za sprawą systemu M-Pesa, który od momentu wprowadzenia w 2007 roku zrewolucjonizował afrykański sektor finansowy
- W Szwecji jest możliwość uzyskania kredytu hipotecznego nawet na 105 lat! Śmiało można powiedzieć, że jest to kredyt wielo- (przynajmniej dwu) pokoleniowy. Szwedzi wychodzą z założenia, że skoro nieruchomość ma być dziedziczona to dlaczego także nie kredyt.
Seria 6
- Historia monet kolekcjonerskich – w 2013 roku Narodowy Bank Polski rozpoczął emisję cyklu monet zatytułowanej „Historia Monety Polskiej”, która przedstawia najstarsze zabytki polskiego mennictwa na przykładzie monet z poszczególnych epok. W całej serii znajdzie się łącznie 20 monet. Pierwsza upamiętniła Denar Bolesława Chrobrego.
- Najstarszą walutą na świecie jest funt szterling, który po raz pierwszy został wybity pod koniec XV wieku.
- Świadczenie usług przez Internet jako pierwszy zaoferował w październiku 1998 r. Powszechny Bank Gospodarczy S.A. w Łodzi. W 2000 roku uruchomiony został pierwszy bank wirtualny w Polsce – mBank (będący wówczas częścią BRE Banku.
- W kontekście cyfrowego pieniądza, złoto może odgrywać istotną rolę jako zabezpieczenie wartości w systemach płatności cyfrowych.
- Karty zbliżeniowe trafiły do Polski w 2008 roku. W roku 2013 Polska była liderem Europy, jeśli chodzi o wprowadzenie technologii zbliżeniowej. W październiku 2013 r. w Polsce ich liczba przekroczyła 16 milionów. Obecnie około 70% transakcji kartami odbywa się w sposób zbliżeniowy.
Seria 7
- Bankomaty 24/7 – Dzięki nim można wypłacać pieniądze o każdej porze dnia i nocy, co zmieniło nasze codzienne finanse.
- Pieniądze w sztuce – Banknoty i monety często pojawiają się w dziełach artystycznych jako symbol wartości lub bogactwa.
- Kryptowaluty poza Bitcoinem – Obecnie istnieje około 20 000 różnych kryptowalut na świecie.
- Lokaty bankowych – Ludzie odkładający pieniądze w bankach z.yskują odsetki, co motywuje do oszczędzania
- Najdroższe banknoty w historii – Niektóre kolekcjonerskie banknoty osiągają milionowe kwoty na aukcjach.
Seria 8
- Najmniejszy banknot świata – 10 bani (ban.knot) – najmniejszy banknot świata według Księgi Rekordów Guinnessa, wydany przez Ministerstwo Finansów Rumunii w 1917 roku. Banknot ma rozmiary 2,75 cm na 3,8 cm. Banknot jest pomarańczowo-zielony
- Pierwsze karty płatnicze –pojawiły się w Polsce pod koniec lat 60. XX wieku. Były to jednak karty wydawane przez zagraniczne banki, a korzystanie z nich w Polsce było bardzo ograniczone, ponieważ niewiele było miejsc, gdzie można było nimi regulować należności.
- Początki bankowości spółdzielczej – Pierwsze organizacje spółdzielczości kredytowej na ziemiach polskich zaczęły powstawać w latach 1860-1870. Było to związane ze zmianami gospodarczymi i społecznymi, a zwłaszcza z uwłaszczeniem chłopów.
- Krajowy Związek Banków Spółdzielczych – został utworzony w celu reprezentowania interesów ekonomicznych spółdzielczości bankowej w kraju i za granicą oraz prowadzenia działań na rzecz jej rozwoju.
- Bank spółdzielczy – jedna z form prawnych działalności banku (obok spółki akcyjnej i banku państwowego), przewidziana w polskim prawie bankowym. Banki spółdzielcze pod względem formy prawnej są spółdzielniami, a więc korporacjami udziałowymi tworzonymi w celach zarobkowych. Jednocześnie bank spółdzielczy to przedsiębiorstwo zorientowane społecznie, które działa na rzecz swoich członków.
Seria 9
- Najdroższa waluta świata – Dinar kuwejcki (KWD) jest najdroższą walutą świata (często ponad 12-13 PLN za 1 KWD) głównie z powodu potężnego przemysłu naftowego, który generuje ponad 80% dochodów rządu i zapewnia ogromne nadwyżki budżetowe.
- Kolorowe banknoty – Banknoty mają różne kolory przede wszystkim po to, aby ułatwić ich szybkie rozpoznawanie i rozróżnianie poszczególnych nominałów, co zwiększa bezpieczeństwo obrotu pieniężnego.
- Pochodzenie słowa „kredyt” – Termin "kredyt" pochodzi z łacińskiego słowa "credere", co oznacza "ufać" lub "wierzyć.
- BLIK – Prawie 20 mln Polaków korzysta z płatności BLIK.
- Nominał nie zawsze ma znaczenie. To stwierdzenie dotyczy głównie monet kolekcjonerskich, których wartość jest o wiele większa ze względu na rzadkość występowania. Na wartość monety wpływa również kruszec, z jakiego jest zrobiony.
Seria 10
- Nazwa czek pochodzi prawdopodobnie od arabskiego słowa sakk oznaczający dokument, którym posługiwali się kupcy arabscy w zastępstwie pieniędzy.
- Wystawca czeku nosi nazwę trasanta. Trasatem czeku jest natomiast bank, który prowadzi rachunek trasanta.
- Remitentem czeku jest podmiot, na który czek wystawiono. Czek można wystawić na osobę (czek imienny) lub na okaziciela.
- Pandemia przyspieszyła digitalizację i zmieniła nawyki klientów.
- W 2020 roku w domu aukcyjnym Roma Numismatics Limited sprzedano złotego Aureusa za 4 174 950 dolarów. Moneta ma ogromne znaczenie historyczne, ponieważ przedstawia podobiznę Marka Juniusza Brutusa, który doprowadził do zamordowania Juliusza Cezara.
Seria 11
- Nazwa „monety bulionowe” pochodzi od średniowiecznego słowa „bulionizm”. Termin ten określa wczesny etap ustroju merkantylnego kształtującego się w Europie w XV wieku, którego teoria wskazywała, że gromadzenie metali szlachetnych prowadzi do bogactwa.
- Moneta bulionowa wykonana jest ze szlachetnego metalu – ze złota lub srebra. Procentowa ilość metalu szlachetnego w danej monecie determinuje jej wartość.
- Na świecie jest około 180 walut uznawanych przez ONZ.
- Monety w innym kształcie niż okrągły – w czasach starożytnych spotykano monety kwadratowe, prostokątne czy nieregularne, których kształt wynikał z metody produkcji i lokalnych tradycji. Współcześnie jednak nietypowy kształt to celowy zabieg mennic, mający wyróżnić emisję i przyciągnąć uwagę kolekcjonerów.
- Symbolika pieniędzy w literaturze odgrywa znaczącą rolę, analizując społeczne, jak i moralne aspekty życia. W „Wielkim Gatsbym” bogactwo symbolizuje nie tylko władzę i prestiż, ale także duchową pustkę oraz moralne zepsucie.